Vier in balans, WinToets en digitaal toetsen




In een eerder bericht op dit weblog was te lezen wat het resultaat is van een scan van een onderwijsinstelling volgens het model Vier in Balans              http://www.toetsdigitaal.blogspot.nl/search?updated-ax=2013-05-07T11:27:00%2B02:00&max-results=2&start=6&by-date=false 
Die analyse was in eerste instantie een beleidsmatige. Samenvattend kon gezegd worden dat er (deels) wel een visie op papier is maar dat deze niet zichtbaar in de dagelijkse onderwijs-praktijk aanwezig is. De vertaling van beleidsvoornemens naar de praktijk ontbreekt, ICT is niet succesvol in de opleiding geïntegreerd. 
Een vraag van een lezer was wat nu mijn concrete advies aan de opleiding zou zijn. Een advies aan de onderwijsinstelling betreft dan eerst en alleen het niveau van beleid. Dit zou opnieuw geformuleerd moeten worden, met betrekking tot visie, infrastructuur, digitale leermiddelen en deskundigheid. 
In de structuur volgens Vier in Balans dus. Hiermee wordt een vertrekpunt gecreëerd van waaruit ICT succesvol in de opleiding geïmplementeerd kan worden. Met het oog op de functie van ICT in de opleiding, zou inhoudelijk speerpunt moeten zijn implementatie en integratie  van de Kennisbasis ICT http://nl.scribd.com/doc/95732900/kennisbasis-ict in de opleiding. Daarbij zou in de uitvoer sprake moeten zijn van een één op één vertaling van opleidingsniveau (HBO) naar beroepspraktijk (VO/MBO), teach and practice what you preach, op basis van wat leerlingen in de praktijk nodig hebben. ICT zou een integraal onderdeel van het curriculum moeten worden. Vervolgens moeten worden nagegaan wat dat vraagt in de uitvoer van onderwijsleerprocessen, op het gebied van de infrastructuur, digitale leermiddelen en professionalisering van docenten. Die vertaalslag naar de lespraktijk vraagt om een concreet implementatieplan of plan van aanpak. Wat betreft het aspect van deskundigheids- bevordering daarin, zou mijn advies zijn dit te doen volgens het TPACK model. Zolang de visie en het beleid ontbreken, is het weinig zinvol zich bezig te houden met praktische aspecten, zover zou mijn advies dan ook niet gaan. Wie werkelijk iets met ICT wil dient eerst goed na te gaan waarom, wat het resultaat ervan moet zijn.

Eerder op dit weblog kwam het programma WinToets voorbij. Een vraag van een lezer was in welke mate docenten deskundig zijn in het gebruik ervan en de mogelijkheden het programma breder in te zetten. Opleiding X is het uitgangspunt. In het algemeen zijn docenten wel aardig kundig in het ontwerpen van toetsen, echter niet deskundig in het gebruik van dit programma. Dat blijkt uit het feit dat het programma zeer sporadisch wordt gebruikt. Nu kan dat oorzaken hebben in de competentie van de docent, maar ook in het gebruiksgemak van het programma. Ik heb het vermoeden dat het een combinatie van beiden is. Daar komt bij dat de gemiddelde docent weinig interesse heeft in digitaal toetsen, papieren toetsen in de vorm van schriftelijke tentamens zijn ook in 2013 nog ’t meest populair. Ook kan het simpele feit van onbekend maakt onbemind een rol spelen. WinToets is geschikt voor afname van diverse toetsen. Dat zijn dan vooral formele en summatieve toetsen. Ik zie geen probleem het programma ook breder in te zetten, voor formatieve doeleinden en met minder of zonder formele aspecten in de vorm van resultaten die meetellen in selectie en beoordeling. Het is goed mogelijk slechts diagnostisch met het programma te toetsen, of het te gebruiken als middel in gestructureerd en frequent oefenen.

Een derde vraag was die naar beperkingen van digitaal toetsen: gaat het in digitaal toetsen om vooral meerkeuze vragen en reproductie? Digitaal toetsen is een breed begrip. Het omvat veel soorten toetsen die zowel formatief als summatief van aard kunnen zijn. Ook een portfolio in Sharepoint of Winvision is per slot van rekening een digitaal toetsproduct. Het cliché beeld is inderdaad meerkeuzevragen en feiten. Daarin kan een digitale toets een prima hulpmiddel zijn, zie het voorbeeld van docent A en zijn kennistoets eerder op dit blog. Het cliché beeld is echter wel een achterhaald beeld. De huidige mogelijkheden op het gebied van digitaal toetsen zijn eigenlijk dezelfde als die in digitale leermiddelen en reguliere toetsen. Maar sterker nog, digitale toetsen bieden meer mogelijkheden dan schriftelijke toetsen. Allerlei open vragen (tot en met essay) zijn in een toets op te nemen, dit in combinatie met multimedia. Je kunt bij wijze van spreken gewoon een open vraag stellen nav. een video fragment. Die mogelijkheid biedt het papieren proefwerk niet direct, maar dat is voor veel docenten blijkbaar geen beperking. 

Wanneer je digitaal toetsen als indicator zou gebruiken voor de mate waarin ICT in het onderwijs is geïntegreerd, dan is het droevig gesteld. Uitgangspunt is dat een toets een integraal onderdeel van en logisch vervolg op leerprocessen is. Veel wordt echter ouderwets en op papier getoetst, veel leerprocessen worden dus ouderwets en met papier gerealiseerd. 


Wim Borghuis

Geen opmerkingen: